کوراؤغلونو بؤلو سردار توتوب.قؤللارین باغلادیلار کوراؤغلو باخدی داغلارا چئنلی بئل

دلی لری .نیگار خانیم، ایواز، یادینا دوشوب .اورک دن بیر آه چکیب بئله دئییر:

تیلیمین یوردوندان یازماق بیر زنگانلی یا ناسیل اولا بیلر، بیلمیر. گلجکده بللی اولاجاق، آما بو گون اوموزلاریمدا آغیرلیق ائدن بیر یوکو یازییا چئویرمه ایسته ییرم. تیلیم ین آدین ایلک کره 1378 ده آشیق موسلوم دن ائشیتدیم. بیلمیرم کیم جیغاز آشیقدان ایسته ییر، تیلیمین دستانی نی اونا وئریب؛ اودا همدان!! رادیوسوندا اوخوسون. اوخوما اولسا اؤزوم اوخویارام، دئیه آشیق جاواب وئریر. آرا بیر دانیشیقلاریمیزدا تیلیم دن آد آرایا گلیردی. زنگان آشیق دستانلارینی توپلاما سوره سینده(20/12/1385) سئوینجله تیلیم خانین دستانی دا یازییا گئچیلدی. بو دستانی46/1347 آشیق موسلوم شاهسئونلی آشیق ابراهیمدان اؤیرنمیشدی. دستانین قیساسی بئله دیر:«  گئچن زامانلاردا ایرانین گؤبگی ساوا بؤلگه سینین مرغه کندینده مئهری خانیمی، تیلیم خانا یوخودا بوتا وئریرلر. بو آنلار صیف اله خان شیرازین بؤیوک باشی مئهری نی زورلا اؤز حرمسراسینا آپاریر. تیلیم ده مئهری نین دالیسیجا شیرازا گئتمه لی اولور. تیلیم ین آتاسی ایله آناسی مئهری خانیم ین دالیجا گئتمه سین دئیه ، ترلان آدیندا بیر تورکمن قیزینی تیلیمه آداخلی ائدیرلر. آنجاق بودا یئترلی اولمور. تیلیم مرغه دن یولا دوشور. بیرر بیرر چؤللری گئچیب، مازقالان(ساوادا مزلقان دئییلیر) کندینده علی کیشییه قوناق اولور. کریم آدلی بیر آشیق اوردا وارایمیش. اولا بیلر بونلار بوردا بیر بیرلریله دئییشمیش اولالار. آما زنگان واریانتیندا بو دئییشمه دن ایز گؤرونمور. اورادان دا شیرازا گلیر. شیرازدا دولگر(نجار)لیک ایشینه باخیر. تیلیم خانین دولگرلیک ایشلریندن ایندیده ساوادا میللت آراسیندا ساخلانیلیر. مئهری خانیمدان سس سوراغ توتمایا باشلاییر. تیلیمین، مئهری خانیملا ایلگی قورماسینی صیف اله خان خان دوشونه رک، ایسته ییر تیلیمی بیر ییغیناقدا ایسته دیگی کیمی اؤلدورسون، بودا اولماسا آرادان گؤتورسون. بو ییغیناغا شیرازین بؤیوک کیمسه لری ده چاغیریلیر. اوردا تیلیمدن، سؤزلر سوروشولور. تیلیم خان هامیسینا دوزگون قارشیلیق وئریر. آغ ساققال و بؤیوک کیمسه لر مئهری ایله تیلیمین بیر بیرینه بوتا وئریلمه سینی دویاراق. سونوچو مئهری خانیمدا گؤرورلر. مئهری دن تیلیمه بسله دیگی سئوگی دن سوروشورلار. مئهری بئله دئییر: مئهری دییر بورا عالیم یانیدی / قورآن کلامیدی، حاق دیوانیدی / تیلیم اؤزو سلیم خانین اوغلودو / اوندان غیرز هئچ اوغلانا وئرمه یین . ایکی سئوگیلی بیر بیرینه چاتیر. » بئله لیکله تانیشلیقیم تیلیم له باشلاندی.

 دوکتور علی قافقازیالی نین «ایران تورک لری آشیق موحیطلری» نده بیرینجی یول اولاراق قومدا یاشایان شاهسئون آشیغینی تانیدیم. آشیق گونش له ایلگی قورمانی آراییردیم. قومدا اولان یولداشلارلا گونش ین آزربایجاندان فخری دیپلوم آلدیغینی بیلیب. دایانامادان آشیغا زنگ آچیب اونا تبریک ائتدیم. اونونلا گؤروشمه نی بکلیردیم. آشیقلار بایرامی بیر ماهنا اولدو. آشیق گونشی زنگاناچاغیراق. بئله لیکله آشیقلار بایرامیندا شاهسئونین دیرلی آشیغی گونش جنابلارینین زنگاندا چالدیغی «رودباری»هاواسی و اوخودوغو شئعر «شیخ صنعان کیمی ترسا سئومیشیم/  راستا یوللاریمی کج ائیله میشم/ بیر ناخلف کسه دوچار اولموشام / اؤزوم اؤز نفسیمه گوج ائیله میشم.» گئرچکدن بوتون قاتیلیمچیلارا ائتگی بوراخدی. آنجاق اورک ایسته دیگی کیمی آشیقلا دانیشامادیق.

 ایندی ساوا یولو، آشیق گونشله بیرلیکده تیلیم خانین مزارین گؤرمه یه گئدیریک. تیلیمین قبرینین گؤرمه سینه هئچ زامان فیکیرلشمه میشدیم. یولدا آشیق قوم و ساوا بؤلگه سینین یئرلی آدلارینی دئییشیب فارسجایا اویغون بیر آدین قویماسینی سؤیله دی. بئله ایشلر اینسانی گئرچکدن تاسفلندیریر. بویاندان دئییلیر عربلر بیزیم کورفزین آدین دئییشیرلر. بو ایشین قاباغی آلینمالیدیر. بویاندان ایسه اؤز یئرلی و کولتوروموزه باغلی اولان آدلاری باشقا آدلارا چئویرمک ایسته ییرلر. بو آدلارین دئییشیلمه سی اولوسال بیرلیک یارادا بیلمز. بیرلیگه چاتماق اوچون دوغال حاقلار وئریلمه لیدیر. بونلاردان واز گئچیرم. بورادا گلمه لری یئرسیر اولا بیلیر.

مزلقان چایی سوسوزدور، دوداقلاری قوپ قورو. اوستوندن گئچه رک تیلیمین دستانی یادداشیمدا جانلانیر. تیلیم و مئهری خانیمین بوردان ناسیل گئچمه لری و ... . بو ایل چوللر یاشیل دئییرلر.

 مرغه کندینین ایچینه گیریب. ماشیندان انیریک . کندین آداملاری بیزی گؤروب قارشیلامایا گلیرلر. مهندس امیری نین قوهوملاریندان بیری بیزه بلدچی اولور.  کندین قبریستانینا یاخینلاشیریق. بیر بالا قبریستان تیلیمین قبری باشقا قبیر داشلاریندان یاریم مئتر اوجالیب. بو داش ایکی ایل اؤنجه یئنی دن قبیر اوزرینه قویولدو. بیرینجی یول بورادا تیلیم خانا 1372 رحمتلیک علی کمالی گیل بیر آغیرلاما تؤره نی قورموشدولار. او، ایل رحمتلیک دوکتور زهتابی و باشقا تدقیقاتچیلاردا بو ییغیناغا قاتیلمیشدیلار. ایندیده ایکی ایلدیر، آردیجیل بو آغیرلامالار قورولور. آنجاق من بو ایل یولداشلاردان ائرکن تیلیمه فاتحه یوللاییرام. قبریستاندان قاییدیب. امیری بگ ین آناسینا قوناق اولوب. گون اورتادان سونرا مرغه دن آیریلماغیمیز گرکیردی.  

 قایناق: زنگانین بایرام ماهنامه سینین ۱۴ نجو سایی

                  ایل قشقایی نین آتلی سی

اوچ دؤنه باشینی کسیرلر / سید حیدر بیات

قويروق دوغان ۲۳, ۱۳۸۷

«اوچ دؤنه باشینی کسیرلر، یئنه باش بدنه قوووشور.»
نه ایسه شهید اولور.
شهیدلیک هر آدامین آلنینا یازیلماز کی
یازیلسا دا، اوندان قاچماق اولماز.
بعضی قانلار حقیقت کیمی‌دیر، اونلاری گیزلتمک اولماز. گرک تورپاق اوسته آخالار.
همتی‌نین قانی ‌دا بئله‌ایمیش.
اونون مزار داشی ‌دا بئله‌ایمیش.
ایل‌لر بویو تورپاق‌لار آلتین‌‌دا قالاندان سونرا اوزه چیخیر. اوندان شکیل‌ چکیرلر. قزئته‌لر یئنی بیر خبر یاییملاییر.
مؤولانا همتی انگورانی‌نین مزاری تاپیلدی. اوستونده یازیب:
« الشهید مولانا همتی انگورانی»
انگوران هارادیر؟
زنگانین گونئی‌باتیسیندا یئرلشن زنگین تورپاق‌لی بیر یئر.
دئییرلر: شداد بهشت‌ سالاندا قیزیلینی انگوران‌ تورپاق‌لاریندان قازیب آپارمیش.
ایندی ‌ده انگوران‌دا اولان سرب و روی معدنی ایله، مین‌ده‌نه شداد بهشتی تیکمک چتین دئییل. نه ایسه، معدن‌لر آرابالارا یوکله‌نیر. هانسی بیر شهره گئدیر…

***
«اوچ دؤنه باشینی کسیرلر، یئنه باش بدنه قوووشور.»
بونو انگورانین قوجالاری دئییر.
مزار داشی تاپیلیر.
قزئته‌لر یازیر:
بیر داش تاپیلدی اوستونده یازیلیب:
« الشهید مولانا همتی انگورانی»

مزار داشی ایتیر.
قزئته‌لر یازیر:
او داش ایتدی.

ایکی الیازماسی وار دیوانی‌نین.
تورکجه‌لر،
طالع‌داش دیوانلارین چوخو کیمی او دا یاییملانماییر.

اوچ دؤنه باشینی کسیرلر،
یئنه بدنه قووشور
آمما بو اؤلکه‌ده دؤردونجو دؤنه اولاراق بیر باشی کسمک چتین دئییل.
یئنه کسیرلر
داها قووشماییر.
الیازماسی بوجاق‌لاردا قالیر
مزار داشی ایتیر
یازی بیتیر
«همتی شول زولفو چوگان دلربانین عشقینه
عاشقه بو عرصه‌ده باش اویناماقدیر ناگزیر»

—
ایلگیلی لینک‌لر:
ابهام در سرنوشت سنگ قبر مولانا همتی انگورانی

قایناق: آلما یولو

وقتی فکر میکنم بعدازگذشت سالهل،تازه تیلیم خانی شناخته شده، تیلیم خانی که مزارش

گویای مظلومییت اوست، تازه پی میبرم ما هنوز اول راهیم.

هنوز تیلیم خانهای دیگری داریم که دیوانشان در سینه های پیرمردان اهالی روستاهایی

است که آنجا زیسته اند یا زمانی آنجا بوده اند.هنوز داریم تیلیم خانهایی که باید بدست